Σύνοδος Κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ: Νέες αμυντικές δεσμεύσεις – Ο Τραμπ αλλάζει τις ισορροπίες – Στήριξη σε Ερντογάν, επίθεση στους Ευρωπαίους και παζάρι για τα F-35

Στο τελικό ανακοινωθέν της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αναφέρεται ότι οι Σύμμαχοι κατέληξαν σε νέες συμφωνίες προμηθειών που ξεπερνούν τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια.

Στο ίδιο ανακοινωθέν, οι σύμμαχοι δεσμεύονται να αυξήσουν τις συλλογικές παραγωγικές τους δυνατότητες και να συνεργαστούν με τον βιομηχανικό τομέα για την επιτάχυνση της καινοτομίας.

Κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα επιβεβαιώθηκε η «ακλόνητη δέσμευση» των συμμάχων στο Άρθρο 5 της Συμμαχίας — σύμφωνα με το οποίο επίθεση εναντίον ενός συμμάχου θεωρείται επίθεση εναντίον όλων — καθώς και στον διατλαντικό δεσμό.

Τα μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν επίσης να χορηγήσουν 70 δισ. ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία για το 2026 και «τουλάχιστον ισοδύναμα επίπεδα» στήριξης το 2027, σύμφωνα με τη δήλωση.

NATO leaders gather for the family photo at the NATO Summit in Ankara, Türkiye. pic.twitter.com/LgQpyEvBAt

— Clash Report (@clashreport) July 8, 2026

Την ακλόνητη δέσμευσή τους στη συλλογική άμυνα με βάση το Άρθρο 5 εξέφρασαν με κοινή ανακοίνωση οι αρχηγοί του ΝΑΤΟ.

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ επανεπιβεβαίωσαν στη διακήρυξή τους την ενότητα της Συμμαχίας, τονίζοντας ότι το Άρθρο 5 παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της ασφάλειας των κρατών-μελών.

Παράλληλα, χαρακτήρισαν τη Ρωσία ως τη βασική μακροπρόθεσμη απειλή για την ευρωατλαντική ασφάλεια και την τρομοκρατία ως διαρκή πρόκληση, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης της αποτρεπτικής και αμυντικής ικανότητας.

Αύξηση των αμυντικών δαπανών άνω των 50 δισ. δολαρίων

Η Σύνοδος κατέγραψε σημαντικές δεσμεύσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών και της παραγωγής στρατιωτικού εξοπλισμού, με νέες προμήθειες άνω των 50 δισ. δολαρίων και ενίσχυση της συνεργασίας της αμυντικής βιομηχανίας.

Οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν επίσης να επενδύσουν σε προηγμένες τεχνολογίες, όπως μη επανδρωμένα συστήματα, ολοκληρωμένη αεράμυνα, κυβερνοάμυνα, διαστημικές δυνατότητες, τεχνητή νοημοσύνη και ένα κοινό διατλαντικό cloud μάχης.

Δεσμεύτηκαν 70 δισ. ευρώ για στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία

Όσον αφορά την Ουκρανία, το ΝΑΤΟ επανέλαβε την αταλάντευτη υποστήριξή του στην κυριαρχία και την εδαφική της ακεραιότητα, δεσμεύοντας 70 δισ. ευρώ για στρατιωτική βοήθεια, εξοπλισμό και εκπαίδευση το 2026, με πρόθεση διατήρησης αντίστοιχης στήριξης και το 2027.

Επιπλέον, οι σύμμαχοι τόνισαν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ζήτησαν τον σεβασμό της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ και ευχαρίστησαν την Τουρκία για τη φιλοξενία της Συνόδου.

Μητσοτάκης: Υπάρχουν νομικά εμπόδια για τα F-35 της Τουρκίας, το casus belli είναι ιστορική ανορθογραφία

Διπλό μήνυμα προς την Άγκυρα, αλλά και σαφή αναφορά στα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα προχωρά κανονικά το δικό της εξοπλιστικό πρόγραμμα, ενώ χαρακτήρισε το casus belli του 1995 «ιστορική ανορθογραφία», καλώντας την Τουρκία να το αφήσει πίσω.

Απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 μετά τις επαφές του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο πρωθυπουργός απέφυγε να σχολιάσει τις επιλογές των Ηνωμένων Πολιτειών, επιμένοντας όμως ότι «υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια στην αμερικανική νομοθεσία προκειμένου η Τουρκία να προμηθευτεί τα F-35», υπενθυμίζοντας ότι η αποπομπή της Άγκυρας συνδέθηκε με την αγορά των ρωσικών S-400.

Την ίδια στιγμή, ανέδειξε την ελληνική πρόοδο στον αμυντικό σχεδιασμό, σημειώνοντας ότι οι Έλληνες πιλότοι θα αρχίσουν μέσα στο 2027 να εκπαιδεύονται στα ελληνικά F-35, τα οποία ήδη κατασκευάζονται. Παράλληλα υπενθύμισε ότι το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 Viper προχωρά πλέον με ταχείς ρυθμούς, με περισσότερα από 50 αεροσκάφη να έχουν ήδη εκσυγχρονιστεί και στόχο τα 83, ενώ η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη 24 Rafale.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο casus belli, το οποίο χαρακτήρισε ασύμβατο με το πνεύμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

«Είναι μια ιστορική ανορθογραφία, η οποία δεν συνάδει ούτε με τη Διακήρυξη των Αθηνών ούτε με το καλό κλίμα που θέλουμε να χτίσουμε ως δύο γειτονικές χώρες», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για μια απειλή πολέμου που υφίσταται από το 1995 και πως «έχει έρθει η ώρα πια να την αφήσουμε πίσω». Όπως είπε, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιλαμβάνονται ότι μια τέτοια απειλή δεν ταιριάζει στο κλίμα που πρέπει να επικρατεί εντός της Συμμαχίας.

Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ακόμη ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να υποδείξει στις ΗΠΑ σε ποιες χώρες θα διαθέσουν αμυντικά συστήματα, όπως αντίστοιχα δεν αποδέχεται υποδείξεις για τις δικές της αμυντικές επιλογές. «Δεν είναι δική μου δουλειά να υποδείξω σε κανέναν και σίγουρα όχι στις Ηνωμένες Πολιτείες τι θα πουλήσουν και πού θα το πουλήσουν. Οπότε δεν δέχομαι κι εγώ υποδείξεις για το τι θα αγοράσουμε εμείς ως χώρα, προκειμένου να θωρακίσουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις μας», σημείωσε.

Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στη σχέση του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λέγοντας ότι, παρά τις διαφωνίες για τη μοναδική μεγάλη εκκρεμότητα που αφορά την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, οι δύο χώρες έχουν κάνει βήματα προόδου σε τομείς όπως το μεταναστευτικό και οι επαφές μεταξύ των δύο λαών. «Ακόμη και αν δεν λύσουμε το μεγαλύτερο πρόβλημά μας, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να ζούμε ειρηνικά και να συνεργαζόμαστε σε άλλους τομείς της κοινής μας ατζέντας», τόνισε.

Τραμπ – Ερντογάν: Σήμα επαναπροσέγγισης με φόντο CAATSA, S-400 και F-35 -Η Άγκυρα διεκδικεί επιστροφή στον δυτικό αμυντικό σχεδιασμό

Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ μετά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενίσχυσαν αυτή την εικόνα. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι θα κινηθεί προς την άρση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία στο πλαίσιο του νόμου CAATSA μετά την αγορά των ρωσικών S-400, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης του ζητήματος των F-35, αναγνωρίζοντας όμως εμμέσως ότι η προοπτική αυτή εξακολουθεί να προσκρούει σε σημαντικά νομικά και κοινοβουλευτικά εμπόδια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «είναι σίγουρα κάτι που θα εξετάσουμε», χωρίς να δώσει ξεκάθαρη απάντηση στη σχετική ερώτηση .

Ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος είχαν οι προσωπικές αναφορές του προς τον Τούρκο πρόεδρο. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Ερντογάν «στενό φίλο», δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα» να αποκατασταθούν οι σχέσεις των δύο χωρών και υποστήριξε ότι «δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις σε φίλους». 

Παράλληλα, αποκάλυψε ότι θα μπορούσε ακόμη και να είχε μποϊκοτάρει τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, εάν δεν υπήρχαν οι θερμές σχέσεις του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Για την Άγκυρα, οι τοποθετήσεις αυτές συνιστούν ισχυρή πολιτική ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως εταίρο με τον οποίο επιδιώκει την αποκατάσταση των σχέσεων.

Τουρκικό παζάρι, «πυρά» Τραμπ κατά Ευρωπαίων συμμάχων και αντίδραση από το Κογκρέσο

Το τουρκικό παζάρι, ωστόσο, δεν εξαντλείται στα F-35. Η Άγκυρα επιδιώκει να επανέλθει πλήρως στον δυτικό αμυντικό σχεδιασμό, να συμμετάσχει σε νέα εξοπλιστικά και βιομηχανικά προγράμματα, να διεκδικήσει ευρύτερο ρόλο στη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής και ευρωατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφαλείας και να κατοχυρώσει τη θέση της ως βασικού περιφερειακού παίκτη στις εξελίξεις από τη Μαύρη Θάλασσα έως τη Μέση Ανατολή.

Εξίσου αποκαλυπτικές ήταν οι αιχμές του Ντόναλντ Τραμπ προς αρκετούς Ευρωπαίους συμμάχους. Ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε δημόσια τη δυσαρέσκειά του, υποστηρίζοντας ότι η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία δεν στήριξαν τις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν.  Οι τοποθετήσεις αυτές δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι έχει διαμορφωθεί ένα μόνιμο ρήγμα στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Ενισχύουν, ωστόσο, την εκτίμηση της Άγκυρας ότι διαμορφώνεται ένα πολιτικό περιβάλλον το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως τον πλέον πρόθυμο και επιχειρησιακά χρήσιμο σύμμαχο της Ουάσιγκτον στην ευρύτερη περιοχή.

Η «μάχη» για τα F-35: Ο Τραμπ απέναντι στις αντιδράσεις του Κογκρέσου

Παρά το ιδιαίτερα θετικό κλίμα που διαμορφώνεται στις σχέσεις Τραμπ – Ερντογάν, η πορεία προς την αποκατάσταση των αμερικανοτουρκικών αμυντικών σχέσεων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο. Στο αμερικανικό Κογκρέσο εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις, τόσο από Δημοκρατικούς όσο και από ορισμένους Ρεπουμπλικάνους, οι οποίοι εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για οποιαδήποτε επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 όσο παραμένει άλυτο το ζήτημα των S-400.

Στο πλαίσιο αυτό, ομάδα Δημοκρατικών νομοθετών απέστειλε επιστολή προς την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, ζητώντας να υπάρχει ετοιμότητα για την κατάθεση ψηφίσματος αποδοκιμασίας σε περίπτωση που η κυβέρνηση επιχειρήσει να προχωρήσει στην επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η διατήρηση των S-400 εξακολουθεί να δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια του προγράμματος, ενώ γίνεται αναφορά και στις ενέργειες της Άγκυρας που, σύμφωνα με τους συντάκτες της, υπονομεύουν τη συνοχή της Συμμαχίας και προκαλούν ανησυχία σε συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ.