Πρεμιέρα σήμερα για το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου

Με κεντρικό θέμα τις «Ανθρώπινες σχέσεις», το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου ανοίγει τις πόρτες του σήμερα Παρασκευή και μέχρι την Κυριακή 29 Νοεμβρίου φέρνει στην Καλαμάτα και σε πόλεις σε όλη την Πελοπόννησο δεκάδες ντοκιμαντέρ μεγάλου και μικρού μήκους από την Ελλάδα και όλο τον κόσμο, προβολές με την παρουσία των δημιουργών, εκθέσεις, εργαστήρια και την Εκπαιδευτική Ζώνη για τα σχολεία.

Η κεντρική αίθουσα του Φεστιβάλ στην Καλαμάτα είναι το Αμφιθέατρο «Θεόδωρος Αγγελόπουλος» του Εργατικού Κέντρου, και η είσοδος σε όλες τις προβολές είναι ελεύθερη.

Η τελετή έναρξης πραγματοποιείται στις 9 μ.μ. και ακολουθεί, στις 9.30 μ.μ., η προβολή του «NAZA» των Yuval Abraham και Rachel Szor (Ηνωμένο Βασίλειο, 2026, 80΄) – ενός από τα πιο πολυσυζητημένα ντοκιμαντέρ των τελευταίων ετών.

Οι Ισραηλινοί Yuval Abraham και Rachel Szor ανήκουν στην τετράδα των δημιουργών (μαζί με τους Παλαιστίνιους Basel Adra και Hamdan Ballal) του «No Other Land», που κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ. Με το «NAZA» επιστρέφουν με μια έρευνα σχεδόν τριών ετών: γυρισμένο κρυφά, τη νύχτα, σε ταράτσες του Τελ Αβίβ, το ντοκιμαντέρ συγκεντρώνει τις μαρτυρίες 24 Ισραηλινών αξιωματικών των μυστικών υπηρεσιών και στρατιωτών, με αλλοιωμένη εμφάνιση και φωνή για την προστασία τους.

Οι ίδιοι οι άνθρωποι που σχεδίασαν και εφάρμοσαν τα συστήματα στοχοποίησης στη Γάζα -ανάμεσά τους και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης- σπάνε τη σιωπή τους και περιγράφουν, με ψυχρή λεπτομέρεια, τους μηχανισμούς, τους αλγορίθμους και τις εντολές πίσω από τα θανατηφόρα πλήγματα.

Ο τίτλος προέρχεται από έναν στρατιωτικό όρο που επανέρχεται σε όλη την ταινία: «NAZA» είναι το ευφημιστικό αρκτικόλεξο με το οποίο οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών δηλώνουν τον αναμενόμενο αριθμό θανάτων αμάχων σε ένα σχεδιαζόμενο αεροπορικό πλήγμα.

«Κάναμε αυτή την ταινία από αίσθηση χρέους», σημειώνουν οι σκηνοθέτες, «να αξιοποιήσουμε τη θέση μας ως Ισραηλινοί κινηματογραφιστές και δημοσιογράφοι, ώστε να εξετάσουμε τα συστήματα πίσω από τη μαζική εξόντωση Παλαιστινίων αμάχων, για την οποία ευθύνεται η χώρα μας. […] Είναι στο χέρι όλων μας να σπάσουμε αυτή τη σιωπή.»

Το «NAZA» ήταν το μοναδικό ντοκιμαντέρ στο διαγωνιστικό τμήμα του 83ου Φεστιβάλ Βενετίας, όπου έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του στις 10 Σεπτεμβρίου και αποσπάστηκε με χειροκρότημα διάρκειας περίπου 25 λεπτών -ρεκόρ, σύμφωνα με τα διεθνή μέσα- πριν κερδίσει το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής.

Ακολούθησαν το Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν, η αμερικανική πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Νέας Υόρκης και, στην Ελλάδα, κατάμεστες προβολές στις Νύχτες Πρεμιέρας της Αθήνας. Η παραγωγή υπογράφεται από τον Guardian και την JW Films, με εκτελεστικό παραγωγό τον Jonathan Glazer («Η Ζώνη Ενδιαφέροντος»).

Η κριτική υποδέχθηκε την ταινία με διθυράμβους: το Time Out της απένειμε πέντε αστέρια, ενώ το The National χαρακτήρισε την εμπειρία της θέασης «αφόρητα δύσκολη», παρομοιάζοντάς τη με το «Eye in the Sky». Στο Ισραήλ, η βράβευση στη Βενετία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την κυβέρνηση, με τον υπουργό Πολιτισμού να ζητά ακόμη και την αφαίρεση της ιθαγένειας των δημιουργών. Μια ταινία δύσκολη, απαραίτητη και βαθιά επίκαιρη, που ανοίγει με τον πιο ουσιαστικό τρόπο ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στις ανθρώπινες σχέσεις – και στο τι συμβαίνει όταν αυτές καταρρέουν.

Η ταινία απευθύνεται σε ενήλικο κοινό.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Από νωρίς το απόγευμα, η πρώτη μέρα του Φεστιβάλ περνά από την ιστορική μνήμη στην ποίηση της καθημερινότητας:

  • 15:00 – «Οι μαθητές που μετρούσαν τ’ άστρα: Οι αγώνες των νυχτερινών μαθητών στη μετεμφυλιακή Ελλάδα (1962-1967)» του Γιάννη Ξύδα (62΄). Οι εργαζόμενοι μαθητές των νυχτερινών σχολείων μετατρέπουν τον αγώνα για μόρφωση και αξιοπρεπή εργασία σε πράξη αντίστασης.
  • 16:15 – Ελληνικές ταινίες μικρού μήκους: «Τακούνια / Heels», «Χαρταετός / Kite» του Θάνου Ψυχογυιού και «Στάχτη στα Μάτια / Ashes to the Eyes» της Teresa Castillo, με την παρουσία των δημιουργών.
  • 17:15 – «Το Μουσείο» του Νίκου Θεοδοσίου (30΄), με την παρουσία του σκηνοθέτη.
  • 18:00 – «Killing Anna» του Sam Benstead (76΄). Μια Σύρια ακαδημαϊκός στο Άμστερνταμ υποδύεται την «Anna» στο Facebook για να ξεσκεπάσει τον αξιωματικό που ευθύνεται για μια σφαγή αμάχων — ένα σφιχτό ψυχολογικό θρίλερ, σε συμπαραγωγή με το Bellingcat.
  • 19:30 – «La Estrella: Χαμένοι στον Χρόνο» των Joan Gascon και Nina Thomas (57΄), σε διεθνή πρεμιέρα και με την παρουσία των δημιουργών. Ο Μαρτίν και η Σινφορόσα, ένα ζευγάρι ογδοντάχρονων, είναι οι τελευταίοι κάτοικοι ενός χωριού στα βουνά της Αραγονίας.
  • 21:00 – Τελετή Έναρξης
  • 21:30 – «NAZA» των Yuval Abraham και Rachel Szor (80΄). 

Παράλληλα, από τις 20 έως τις 29 Νοεμβρίου, το Πνευματικό Κέντρο Καλαμάτας φιλοξενεί δύο φωτογραφικές εκθέσεις: το «War and Grace», με 36 αυθεντικά πορτρέτα στρατιωτών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου από τη συλλογή του Vignacourt, και το «The Butterfly Effect: Κλίμα, Βιότοπος και Ελπίδα» του φωτογράφου άγριας φύσης Dr. Luke Blazejewski.