Δημήτρης Καφαντάρης: «Οι δήμαρχοι δεν μπορούν να είναι ζητιάνοι» – Στο προσκήνιο η οικονομική αυτοτέλεια με σύνθημα «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες»

Τη μεγάλη απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει τη χρηματοδότηση των δήμων από το πραγματικό κόστος λειτουργίας τους αναδεικνύει ο γενικός γραμματέας της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Δημήτρης Καφαντάρης, ενόψει του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της Ένωσης, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην Καλαμάτα από τις 5 έως τις 7 Νοεμβρίου.

Με άρθρο του, ο κ. Καφαντάρης θέτει στο επίκεντρο την ανάγκη για μόνιμη και επαρκή χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υπογραμμίζοντας ότι οι έκτακτες επιχορηγήσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την οικονομική αυτοτέλεια των δήμων. Όπως επισημαίνει, σύμφωνα με τη μελέτη της ΚΕΔΕ και της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), το λειτουργικό κόστος των δήμων για το 2025 ανέρχεται σε 5,34 δισ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) για το 2026 διαμορφώνονται σε περίπου 2,9 δισ. ευρώ, αφήνοντας ένα χρηματοδοτικό κενό που ξεπερνά τα 2,4 δισ. ευρώ. Ο γενικός γραμματέας της ΚΕΔΕ διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη διαφορά αφορά αποκλειστικά τις λειτουργικές ανάγκες των δήμων και όχι την υλοποίηση έργων και επενδύσεων.

Αναγνωρίζει, βεβαίως, ότι οι ΚΑΠ έχουν αυξηθεί από τα 1,8 δισ. ευρώ το 2019, επισημαίνει όμως ότι η αύξηση αυτή εξακολουθεί να υπολείπεται των πραγματικών αναγκών και των προβλεπόμενων πόρων. «Οι δήμαρχοι δεν μπορούν να είναι ζητιάνοι του κάθε υπουργού Οικονομικών», αναφέρει χαρακτηριστικά, ζητώντας μια σταθερή χρηματοδοτική λύση που θα επιτρέπει στους δήμους να προγραμματίζουν τη λειτουργία τους χωρίς να εξαρτώνται από την αναζήτηση έκτακτων ενισχύσεων.

Πόροι και προσωπικό για κάθε αρμοδιότητα

Στις βασικές διεκδικήσεις που παρουσιάζει περιλαμβάνονται η αύξηση των τακτικών πόρων της Αυτοδιοίκησης, η δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού προγράμματος για τις τοπικές υποδομές, καθώς και η θέσπιση πολυετούς προγραμματισμού προσλήψεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη στήριξη των μικρών, ορεινών και νησιωτικών δήμων, ενώ ξεκαθαρίζει ότι κάθε μεταφορά αρμοδιότητας από το κεντρικό κράτος προς τους δήμους θα πρέπει να συνοδεύεται από την αντίστοιχη χρηματοδότηση και την εξασφάλιση του αναγκαίου προσωπικού. Όπως υπογραμμίζει, η επάρκεια των δημοτικών υπηρεσιών συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα συγκράτησης του πληθυσμού στην περιφέρεια και τη δημιουργία ίσων αναπτυξιακών ευκαιριών σε όλη τη χώρα.

Ενέργεια, νερό και περιβαλλοντικές υποδομές

Σημαντικό μέρος των προτάσεών του αφορά και το ενεργειακό και περιβαλλοντικό πεδίο. Ο κ. Καφαντάρης ζητά τη μείωση του ενεργειακού κόστους, τη λήψη μέτρων για τη βιωσιμότητα των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), καθώς και τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού. Παράλληλα, θέτει ως προτεραιότητες την απόδοση των πόρων από το τέλος ταφής στους δήμους, την ενίσχυση της ανακύκλωσης και τη χρηματοδότηση σύγχρονων περιβαλλοντικών υποδομών. Για τις Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ), η θέση του είναι επίσης σαφής: ζητά την ενίσχυσή τους και την παραμονή τους στους δήμους, απορρίπτοντας τη μεταφορά τους στο Κτηματολόγιο. Επιπλέον, διεκδικεί ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον πολεοδομικό σχεδιασμό, αλλά και ένα λειτουργικό πλαίσιο για τα δημοτικά τέλη.

Ο νέος Κώδικας και η επόμενη μεταρρύθμιση

Αναφερόμενος στον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο γενικός γραμματέας της ΚΕΔΕ τον χαρακτηρίζει σημαντική θεσμική κατάκτηση, καθώς, όπως σημειώνει, ενοποιεί περισσότερες από 2.000 διάσπαρτες διατάξεις και ενσωματώνει πάνω από το 90% των προτάσεων της ΚΕΔΕ. Εκτιμά, ωστόσο, ότι απαιτείται μια βαθύτερη μεταρρύθμιση στη σχέση μεταξύ κεντρικού κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Προτείνει ένα μοντέλο στο οποίο το κράτος θα έχει την ευθύνη του στρατηγικού σχεδιασμού, ενώ οι δήμοι θα διαθέτουν ουσιαστικό και αποφασιστικό ρόλο στην εφαρμογή των δημόσιων πολιτικών, με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και μετρήσιμα αποτελέσματα για τους πολίτες.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και τη Συνταγματική Αναθεώρηση, την οποία θεωρεί ευκαιρία για ισχυρότερη θεσμική κατοχύρωση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Με κεντρικό σύνθημα «Ισχυροί Δήμοι, Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες, για Ισχυρή Ελλάδα», το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα φιλοδοξεί, σύμφωνα με τον κ. Καφαντάρη, να αποτελέσει αφετηρία για συγκεκριμένες λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δήμοι. Ενόψει, μάλιστα, της συμπλήρωσης 100 χρόνων από την ίδρυση της ΚΕΔΕ το 2027, ο γενικός γραμματέας της Ένωσης θέτει ως κεντρικό ζητούμενο μια νέα συμφωνία μεταξύ κράτους και Αυτοδιοίκησης, με οικονομική επάρκεια, λογοδοσία και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη των αποφάσεων.