Η Ανάπλαση της Ανατολικής Καλαμάτας θα έχει αφετηρία τα «Λυόμενα Βάγια»

Στον καθορισμό της σειράς προτεραιότητας για την κατασκευή των τριών μεγάλων υποέργων της πράξης «Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις αναβάθμισης αστικού τοπίου Ανατολικής Πολεοδομικής Ενότητας Καλαμάτας – Μελέτες Ωρίμανσης και Κατασκευή» (συνολικού προϋπολογισμού 21.020.000 € με ΦΠΑ) προβαίνει ο Δήμος Καλαμάτας, κατόπιν σχετικής υπόδειξης του Υπουργείου Εσωτερικών.

Μετά την έγκριση της 2ης τροποποίησης του Τεχνικού Δελτίου Έργου (Α.Δ.Ε. 54/2026) στο Πρόγραμμα «ΑΝΤΩΝΗΣ ΤΡΙΤΣΗΣ» (Πρόσκληση ΑΤ06 – «Αστική Αναζωογόνηση»), τα τρία κατασκευαστικά υποέργα που διαμορφώνουν το πλάνο ανάπλασης είναι:

1. Υποέργο 4: Κατασκευή στην περιοχή «Λυόμενα (Βάγια)» – Προϋπολογισμός: 7.760.000 €
2. Υποέργο 5: Κατασκευή στην περιοχή «Παλαιό Στρατόπεδο» – Προϋπολογισμός: 8.660.000 €
3. Υποέργο 3: Κατασκευή στη Θέση Ηρώων & Μαυρομιχάλη – Προϋπολογισμός: 4.600.000 €

Σε συνέχεια σχετικής εισήγησης (δείτε ΕΔΩ), κατά την 42^η/2026 συνεδρίαση της Δημοτικής Επιτροπής σήμερα, Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2026, αποφασίστηκε να αναδειχθεί η περιοχή «Λυόμενα (Βάγια)» (Υποέργο 4) ως η πρώτη απόλυτη προτεραιότητα υλοποίησης, βάσει των υφιστάμενων πολεοδομικών αναγκών και της ραγδαία αυξανόμενης οικοδομικής δραστηριότητας.

Σημειώνεται ότι για την έκταση των 107 στρεμμάτων έχει κυρωθεί και μεταγραφεί στο Υποθηκοφυλακείο η Πράξη Εφαρμογής ήδη από το 2002, ενώ οι κοινόχρηστοι χώροι ανήκουν πλήρως στον Δήμο Καλαμάτας, καθιστώντας την περιοχή ώριμη για άμεση δημοπράτηση και κατασκευή.

Στόχος είναι η μετατροπή μιας άναρχα δομημένης περιοχής σε πρότυπο βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, με τη δημιουργία εκτεταμένων υποδομών: δρόμων, πλατειών, χώρων πρασίνου, αθλητικών εγκαταστάσεων, παιδικών χαρών, πεζοδρόμων και χώρων στάθμευσης (στα Ο.Τ. 1266, 1267, 1268, 1264, 1262, 1263, 1269 Α, 1260, 1259, 1258, 1257, 1256 και τους περιβάλλοντες δρόμους).

Μάλιστα η εν λόγω περιοχή συνδέεται άμεσα με τον περιμετρικό άξονα (κόμβος Σπάρτης / οδός Μαρίας Κάλλας) και την παραλιακή ζώνη (άξονες Ηρώων και Αύρας), ενώ εφάπτεται στο Ανατολικό Κέντρο, εξυπηρετώντας παράλληλα και τις όμορες πυκνοδομημένες περιοχές.

Αντίστοιχα, το Υποέργο 5 (Παλαιό Στρατόπεδο) αποτελεί εν τοις πράγμασι έναν ήδη διαμορφωμένο κοινόχρηστο χώρο με πολλαπλές λειτουργίες, ενώ το Υποέργο 3 (Ηρώων & Μαυρομιχάλη) προϋποθέτει την πρόοδο των υπόλοιπων παρεμβάσεων για να λειτουργήσει συμπληρωματικά και ολοκληρωμένα.

Η περιοχή πρώην Λυόμενα Βάγια

“Η Πρώην Περιοχή Λυομένων Βάγια περιλαμβάνουν μια έκταση περίπου 107 στρεμμάτων και εφάπτονται στο ανατολικό όριο του ανατολικού κέντρου, χωρίζονται δε από αυτό, με την οδό Σφακιανάκη. Η εν λόγω περιοχή έχει ως βασικά χαρακτηριστικά (όπως προδίδει και το όνομα της) το αδόμητο αστικό περιβάλλον, την άναρχη δόμηση, όπου αυτή υφίσταται, την απουσία αστικών υποδομών και οργανωμένου δικτύου αστικής συγκοινωνίας.

Πρόκειται για περιοχή που εντάχθηκε στο πολεοδομικό σχέδιο το 1986 (ΦΕΚ 1019/Δ/27-10-1986) και περιλαμβάνει αραιοδομημένες εκτάσεις με δυνατότητα δημιουργίας ικανού κοινωνικού εξοπλισμού και υποδομών (δρόμους, πλατείες, πράσινο, αθλητικούς χώρους, χώρους εκπαίδευσης, παιδικές χαρές, πεζόδρομους, χώρους στάθμευσης κ.λ.π.), καθώς και δημόσιες εκτάσεις με εγκαταστάσεις και υπηρεσίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης (Ινστιτούτο Ελαίας).

Μετά τους σεισμούς του 1986, ακολούθησε η μετασεισμική αναπροσαρμογή του πολεοδομικού σχεδίου (ΦΕΚ 248/Δ/27-4-1989 και αναδημοσίευση ΦΕΚ 448/Δ/1992).

Η περιοχή χαρακτηρίζεται από ήπιο φυσικό ανάγλυφο που διευκολύνει σημαντικά την ανάπτυξη των παραπάνω χρήσεων. Η δυνατότητα για άμεση προσπέλαση στον περιμετρικό άξονα της πόλης μέσω του κόμβου Σπάρτης, της προσδίδει τα εξ αυτού πλεονεκτήματα, όπως επίσης η δυνατότητα για άμεση προσπέλαση στην παραλιακή ζώνη μέσω των αξόνων Ηρώων και Αύρας.

Στην παρούσα φάση, η περιοχή προτεινόμενης επέμβασης περιλαμβάνει το τμήμα της Ανατολικής Συνοικίας, που βρίσκεται σε άμεση λειτουργική σχέση με το Αν. Κέντρο και ταυτόχρονα μέσω του εγκεκριμένου πολεοδομικού σχεδίου οργανώνεται με χρήσεις και εξυπηρετήσεις σημαντικής εμβέλειας, που μπορούν να καλύψουν τις ευρύτερες ανάγκες των πυκνοδομημένων περιοχών αυθαιρέτων, που έχουν ενταχθεί με το ίδιο Προεδρικό Διάταγμα.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι για την εν λόγω περιοχή έχει ολοκληρωθεί η πράξη εφαρμογής (Π.Ε) του Ρ.Σ. (Αποφ.5376/1647/2-7-2002 Νομάρχη Μεσσηνίας) και έχουν αποκτηθεί οι κοινόχρηστοι χώροι από τις εισφορές σε γη του Ν. 1337/83, αποτελώντας πλέον ιδιοκτησία του Δήμου Καλαμάτας, ήδη από το 2002, κατόπιν της μεταγραφής της Π.Ε στο Υποθηκοφυλακείο Καλαμάτας.

Συγκεκριμένα, πρόκειται για ένα πλέγμα παρεμβάσεων που περιλαμβάνει τα Ο.Τ 1266, 1267, 1268,1264,1262,1263,1269 Α,1260,1259,1258,1257,1256 και τους περιβάλλοντες δρόμους.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί ένα ιδανικό τοπίο για την περαιτέρω αστική ανάπτυξη της Καλαμάτας, κυρίως σε ότι αφορά τις ανάγκες στέγασης των πολιτών λόγω της εγγύτητας της, τόσο με το ιστορικό κέντρο της πόλης, όσο και με την παραλία, αλλά και λόγω της ήπιας τοπογραφίας της.

Η ανάπτυξή της (καλώς) δεν επετεύχθη ακόμη, λόγω των οικονομικών συνθηκών που επικρατούν στην Ελλάδα σε συνδυασμό με την διεθνή συγκυρία (οικονομική κρίση, πανδημία). Ως ακολούθως, κρίνεται απολύτως αναγκαίος ο άμεσος προσδιορισμός του μοντέλου ανάπτυξης που πρόκειται να υιοθετηθεί. Στόχος της παρούσας μελέτης, είναι η μετατροπή μιας άναρχης δομικά συνοικίας, σε μια περιοχή με υποδειγματική πολεοδομική ανάπτυξη ως προς τους κοινόχρηστους χώρους της, που θα λειτουργήσει σαν πρότυπο για την περαιτέρω ανάπτυξη της πόλης”.