Σε δημόσια διαβούλευση ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης – Τέλος ο δεύτερος γύρος στις εκλογές

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από σήμερα, Πέμπτη 21 Μαΐου, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στη λειτουργία δήμων και περιφερειών, αλλά και στον τρόπο διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών.

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την κατάργηση του δεύτερου γύρου στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Από τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028, οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν και δεύτερο συνδυασμό μέσω της διαδικασίας της «Εναλλακτικής Ψήφου».

Ο νέος Κώδικας αποτελείται συνολικά από 761 άρθρα και ενσωματώνει ή τροποποιεί σχεδόν 2.000 διατάξεις που σχετίζονται με τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών. Βασικός στόχος είναι η συγκέντρωση όλων των βασικών ρυθμίσεων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο.

Στο νέο θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για τον τρόπο εκλογής των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, την εισαγωγή ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, τον διαχωρισμό αρμοδιοτήτων, την οικονομική διαχείριση, καθώς και την εποπτεία και τον έλεγχο νομιμότητας των ΟΤΑ.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νέου συστήματος, κάθε ψηφοδέλτιο θα περιλαμβάνει ειδική ένδειξη «Εναλλακτική Ψήφος», κάτω από το έμβλημα του συνδυασμού και τα ονόματα των υποψηφίων. Εκεί θα αναγράφονται οι υπόλοιποι συνδυασμοί και τα ονόματα των επικεφαλής τους, δίνοντας στους ψηφοφόρους τη δυνατότητα δεύτερης επιλογής.

Δήμαρχος ή περιφερειάρχης θα εκλέγεται ο επικεφαλής του συνδυασμού που θα συγκεντρώνει ποσοστό άνω του 42%. Εάν κανένας συνδυασμός δεν ξεπερνά το συγκεκριμένο όριο, θα ακολουθεί δεύτερο στάδιο καταμέτρησης από το αρμόδιο δικαστήριο.

Στη δεύτερη φάση θα προσμετρώνται στους δύο πρώτους συνδυασμούς οι εναλλακτικές ψήφοι που θα έχουν λάβει από ψηφοδέλτια άλλων συνδυασμών που δεν συμμετέχουν στη διαδικασία. Νικητής θα ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που θα συγκεντρώνει τελικά την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.

Η θητεία των δημοτικών και περιφερειακών αρχών ορίζεται πλέον στα πέντε έτη, ενώ οι εκλογές θα διεξάγονται την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα προαιρετικής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Θεσμοθετείται επίσης η δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία και συγκεκριμένες εγγυήσεις διαφάνειας.

Ο νέος Κώδικας περιλαμβάνει ακόμη διατάξεις για την αναβάθμιση των συμβουλίων νέων, με καθορισμένους κανόνες εκλογής και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων δήμων και περιφερειών, στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Στόχος είναι η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων ανάμεσα στο κεντρικό κράτος, τους δήμους και τις περιφέρειες, ώστε να περιοριστούν οι επικαλύψεις, τα διοικητικά κενά και οι καθυστερήσεις.

Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης διαρθρώνεται σε έξι βιβλία, τα οποία αφορούν μεταξύ άλλων την οργάνωση της Αυτοδιοίκησης, το σύστημα διακυβέρνησης, τις αρμοδιότητες των ΟΤΑ, την οικονομική διαχείριση, τον έλεγχο νομιμότητας και τις γενικές διατάξεις λειτουργίας.

Το σχέδιο νόμου έχει αναρτηθεί για σχόλια και παρατηρήσεις στον διαδικτυακό τόπο της Ανοιχτή Διακυβέρνηση έως τις 4 Ιουνίου 2026, ενώ αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων εντός του Ιουνίου.